Sport en bewegen krijgen in plannen voor de openbare ruimte vaak pas laat een plek. Voor Romy Wisselink, beleidsmedewerker sport bij de gemeente Aalten, was dat precies de reden om zich te verdiepen in de cursus Bewegen in de Openbare Ruimte (BIOR) van de HAN University of Applied Sciences (Academie Sport en Bewegen).
Binnen de gemeente werkte Romy aan een adviesnota over de toekomst van het sportlandschap. Daarbij merkte ze dat de aandacht in beleidsstukken sterk lag op wonen en fysieke ontwikkeling, terwijl sport, bewegen en de sociale functie van de openbare ruimte minder vanzelfsprekend werden meegenomen. “De focus lag vooral op wonen. Ik zocht naar manieren om ook de sociale kant en beweegvriendelijkheid echt goed mee te nemen. Voor een relatief kleine, landelijke gemeente als Aalten vraagt dat bovendien om een andere aanpak dan in grote steden. Voor een gemeente als Aalten moet je het echt anders aanpakken dan voor grote steden zoals Nijmegen of Amsterdam.”
Leren door te kijken, ervaren en doen
Toen de cursus BIOR op haar pad kwam, besloot Romy zich verder te verdiepen in het thema. Zonder strak omlijnde verwachtingen, maar met een duidelijke ambitie: tools vinden om beweegvriendelijkheid concreet te maken. Wat haar direct aansprak, was de opzet van de cursus. Geen puur theoretisch verhaal, maar leren op locatie. Door zowel stedelijke als landelijke omgevingen te bezoeken, werd zichtbaar wat werkt in de openbare ruimte en waar kansen blijven liggen. “Wat mij aansprak, was dat je telkens naar locaties ging en het meteen in de praktijk kon zien.” “Je ziet ter plekke wat werkt en wat niet, en dat zet je echt aan het denken.” De combinatie van theorie en directe toepassing maakte het verschil. “Ik had me voorbereid op een paper of essay, maar dit was veel praktischer dan ik had verwacht. Juist daardoor ging het veel meer leven.”
Van praktijkcasus naar beleidsvisie
Tijdens de cursus werkte Romy aan een eigen praktijkcasus: een beweeg- en wandelroute in een van de kernen van Aalten. Door samen te kijken, analyseren en ontwerpen, werden abstracte begrippen als ‘beweegvriendelijkheid’ tastbaar. Een belangrijk inzicht? Beweegvriendelijke openbare ruimte is geen losse toevoeging. “Het is zo’n breed onderwerp dat je dit niet even in een adviesnota kunt verwerken. Het vraagt om een duidelijke visie vanuit de gemeente.” Inmiddels werkt de gemeente aan een integrale beleidsvisie op de beweegvriendelijke buitenruimte, waarin gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid samenkomen. Sport en bewegen worden daarbij niet meer als apart beleidsdoel gezien, maar als verbindend thema binnen ruimtelijke ontwikkeling, gezondheid en sociaal beleid.
Van individueel leren naar organisatiebreed denken
De cursus BIOR bleek geen eindpunt, maar juist een startpunt. Romy merkte dat zij zelf inmiddels goed was ingevoerd in de theorie en uitgangspunten, maar dat echte impact pas ontstaat wanneer meerdere afdelingen vanuit dezelfde bril naar de openbare ruimte kijken. “Je kunt dit niet in je eentje doen. Beweegvriendelijkheid kan niet alleen worden getrokken door de beleidsmedewerker sport.” Daarom nam ze het initiatief voor een incompany BIOR-traject binnen de gemeente. Doel: gezamenlijk verkennen wat een beweegvriendelijke buitenruimte betekent voor ieders eigen beleidsterrein. Niet als abstract begrip, maar gekoppeld aan concrete plekken en actuele projecten. “Je moet bewegen niet achteraf toevoegen, maar aan de voorkant al meenemen in plannen.” Juist dat ‘aan de voorkant meenemen’ maakt het verschil tussen losse initiatieven en structureel beleid.
Maatschappelijke waarde: preventie en verbinding
Voor de gemeente Aalten is sport en bewegen meer dan een beleidsinstrument. Het wordt gezien als een belangrijk preventief middel dat bijdraagt aan gezondheid, het beperken van zwaardere zorg en het versterken van sociale netwerken. “We zien sport en bewegen echt als een preventief middel. Het draagt bij aan gezondheid, ontmoeting en sociale verbinding.” In een tijd waarin inwoners steeds vaker informeel samen wandelen, sporten of bewegen, wordt de openbare ruimte een steeds belangrijker speelveld. Een aantrekkelijke, toegankelijke buitenruimte verlaagt drempels en stimuleert ontmoeting — of dat nu via een sportvereniging is of spontaan in het park.
Voor wie is BIOR interessant?
Terugkijkend raadt Romy de cursus BIOR vooral aan voor beleidsmedewerkers sport, buurtsportcoaches en andere professionals die werken aan de leefomgeving. De kracht zit volgens haar in de combinatie van beleid en uitvoering, denken én doen. “Voor elke professional die dagelijks bezig is met het stimuleren van sport en bewegen is deze cursus eigenlijk onmisbaar. De cursus biedt echt belangrijke handvatten om je dagelijkse werk beter te doen.” BIOR maakt bewegen geen bijzaak meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hoe je naar de openbare ruimte kijkt — en hoe je daar als organisatie samen verantwoordelijkheid voor neemt.